25 jaar Agile: een retrospective

Axxes & Agile

Bij Axxes hebben we ons altijd pragmatisch opgesteld. In de begindagen noemden we dat nog niet Agile, omdat we ook niet wisten dat het Agile Manifesto bestond. We spraken over flexibiliteit, meedenken me de klant, nieuwsgierigheid, leren uit onze fouten en “op zoek gaan naar het waarom”. Toen enkele van onze consultants leerden over Agile, klikte die boodschap meteen met hoe we bij Axxes altijd al de dingen probeerden aan te pakken. Op natuurlijke wijze en met focus op de mens. Onze slagzin is niet voor niets ‘IT is about People’.

Al vrij snel leerden we over Scrum, en zagen daarin een framework waarmee we bij klanten een houvast hadden om Agile te gaan werken. Helaas verliep die implementatie niet altijd helemaal gesmeerd, maar daarover meer hieronder. Ook in onze Traineeships, waarmee we pas afgestudeerde consultants een kickstart voor hun carrière proberen te geven, heeft Agile al meer dan 15 jaar een plaatsje.

Doorheen de jaren probeerden we vele zaken uit. Bij sommige Axxes klanten doen we aan Mob Programming, bij anderen wordt er geleund op frameworks zoals Scrum of Safe, en soms zoekt het team een eigen aanpak. We geloven dat echte wendbaarheid niet in methodes of frameworks zit, maar in mensen. Mensen die nieuwsgierig durven zijn, die samenwerken over grenzen heen, die technologie gebruiken om waarde te creëren. Mensen die elke dag een beetje beter willen worden.

Onze ervaringen doorheen de jaren

Helaas zagen we doorheen de jaren ook menig team bij wie een Scrum of Safe implementatie niet even vlekkeloos verliep. Volgens ons zijn er een aantal duidelijke factoren die het verschil maken tussen organisaties die echt meerwaarde halen uit Agile werken en organisaties voor wie het vooral als extra overhead voelt. Hieronder zetten wij onze do’s & don’ts even op een rijtje.

Zaken die werken:

• Start klein en stapsgewijs
  Het Agile Manifesto beschrijft een aantal waarden en principes, er zijn geen opgelegde processen, meetings en hulpmiddelen die je moet gaan gebruiken. Begin eerst met een minimalistische toepassing van een Agile werking en stuur bij op basis van ervaring en feedback vanuit de organisatie. Bekijk dit met andere woorden dus ook op een Agile manier (Mensen en hun onderlinge interactie boven processen en hulpmiddelen).

• Zelfsturende teams
  Geef je teams de nodige autonomie en vertrouw op hun expertise (Mensen en hun onderlinge interactie boven processen en hulpmiddelen). Geef het team vooral de ruimte om hun werk op hun eigen manier te organiseren.

• Reflectie
  Sta op regelmatige basis stil (d.m.v. een zogenaamde Retrospective) bij de huidige werkwijze en tracht tot verbeterpunten te komen waarbij je als team controle over hebt (Inspelen op verandering boven het volgen van een plan).

• Bewaar het overzicht
  Maak het werk dat momenteel op de plank ligt visueel inzichtelijk, bijvoorbeeld op een Scrum/Kanban bord. Zo spot je gemakkelijker eventuele bottlenecks, en kan je samen actie ondernemen.

• Dagelijkse/regelmatige afstemming
  Zorg voor een dagelijkse/regelmatige afstemming tussen teamleden zodat ze elkaar kunnen helpen om eventuele blokkades weg te werken. Dit overleg dient niet om een status te geven, maar vooral om elkaar te ondersteunen. Hier kan er ook gekozen worden om het werk bij te sturen indien er een veranderde situatie is (inspelen op verandering boven het volgen van een plan).

• Betrek de stakeholders
  Iedereen die een belang heeft in jouw product zou op de een of andere manier betrokken moeten zijn. Door een regelmatige afstemming met die stakeholders zorg je ervoor dat wat je bouwt ook effectief , je wil vooral bouwen wat de stakeholder effectief nodig heeft. (Samenwerking met de klant boven contractonderhandelingen)

Wat je best kunt vermijden:

• Micromanagement:
  Vermijd om tijdens de Agile ceremonies te vervallen in statusupdates of individuele verantwoording. Teamleden mogen niet het gevoel krijgen dat ze zich tijdens deze momenten moeten verdedigen of rapporteren.

• Overmatig documenteren:
  Zorg vooral voor software die correct werkt, gebouwd op leesbare code en relevante test cases. Geautomatiseerde testen en Clean Code zijn veel gemakkelijker met de werking van het product te aligneren dan geschreven documentatie die manueel onderhouden moet worden.

• Retrospective als klaag-uurtje:
  Tijdens een Retrospective is het gemakkelijk om externe zondebokken te zoeken voor de zaken die minder soepel lopen. Vaak heb je als team weinig invloed op die factoren, waardoor deze frustraties herhaaldelijk terug worden aangehaald. Ze zorgen er ook voor dat je niet op zoek gaat naar zaken die je zélf kunt doen.

• Je gedrag niet aanpassen:
  Alle verandering is moeilijk. Als je tijdens een Retrospective afspreekt om iets op een andere manier te doen, dan biedt onze eigen natuur daar weerstand tegen. Succesvolle teams zijn meestal die teams die erin slagen om consistent hun manier van werken écht bij te sturen.

• Te grote teams:
  Zorg ervoor dat een team niet te groot is. Een ‘one size fits all’ bestaat niet op dit gebied, maar zodra je de 10 personen overschrijdt begint er vaak wel wat te wringen. Om ervoor te zorgen dat je nog eenvoudig kunt schakelen en je het gevoel van ownership kunt bewaren. Een team splitsen is een mogelijke oplossing, maar bekijk dit vooral kritisch op je eigen Retrospective.

• Teveel ceremonie:
  Te vaak worden alle mogelijke meetings uit het Scrum (of ander) framework gewoon ingepland, soms bovenop de reeds bestaande meetings, en wordt er dan geconcludeerd dat het team nu Agile is. Als een meeting niets bijdraagt aan hoe jouw team functioneert, dan mag je ze gerust in vraag stellen. Houd de communicatie-kanalen open, maar houd vooral de ogen op de bal, het opleveren van waarde.

• Inschattingen als budget gebruiken:
  We maken vaak inschattingen voor het werk dat op de plank ligt. Hiervoor gebruiken we bijvoorbeeld story points, of T-shirt sizes. Door die gesprekken te voeren krijgt het team inzicht in de complexiteit van het werk, wat nuttig is. Helaas zien we een overijverige manager weleens een conversie doen van die inschattingen naar mandagen, en leidt dat tot budgetten en planningen waar het team zelf niet achter staat. De output van het team wordt namelijk door veel factoren beïnvloed: nieuwe teamleden, wie bepaalde taken opneemt, mensen die vakantie hebben, productie issues, enz.

Wat betekent Agile vandaag voor Axxes?

Een Agile transformatie bij een Axxes klant is voor ons altijd maatwerk. Er is geen pasklare oplossing die overal werkt. Elke organisatie is uniek, met haar eigen context, cultuur en uitdagingen. Het is onze taak om die eigenheid te begrijpen en daarop verder te bouwen, en zeker geen bestaande sterktes overboord te gooien. Daarom starten we altijd met een grondige analyse: waar staat de organisatie vandaag, welke initiatieven zijn er al genomen, en hoe kijken medewerkers aan tegen verandering en samenwerking? Op basis van die inzichten, en ondersteund door ons eigen Axxes Agile Playbook, vol best practices en templates, werken we een traject uit dat écht past bij de organisatie.

Naast het begeleiden van Agile transformaties, beschikken we over ervaren professionals die meteen inzetbaar zijn binnen een Agile omgeving. Denk daarbij aan Agile Coaches, Scrum Masters en Product Owners, die elk hun rol met kennis van zaken opnemen. Bovendien ademen veel van onze consultants de Agile mindset: ze kiezen er bewust voor om feedback te omarmen en continu te verbeteren. Vaak bevestigen ze die expertise met erkende certificeringen, waardoor je als klant niet alleen een specialist krijgt, maar ook een partner die actief meedenkt over hoe teams slimmer en effectiever kunnen samenwerken.

Wat met Agile in tijden van AI?

Door het inzetten van AI kunnen bepaalde administratieve taken versneld worden. De tijdswinst die men hierdoor krijgt zou inzetten kunnen worden voor meer interactie tussen medewerkers. Het is belangrijk om na te denken over wat nu écht “mensenwerk” is en wat meer “toolwerk” , iets dat door AI opgenomen zou kunnen worden.

Binnen Agile wordt er ook gesproken over werkende software of producten boven allesomvattende documentatie. Zoals hierboven reeds aangehaald is het belangrijk om na te denken over het niveau van detail bij documentatie. Wat we zeker opmerken is dat het steeds eenvoudiger wordt om AI in te zetten om je documentatie te genereren op basis van goede user stories, code, test cases, … Zo kan AI je documentatie onderhouden, en wordt het steeds gemakkelijker om die wél up-to-date te houden met je software. Dit vergemakkelijkt het dilemma van de werkende software tegenover allesomvattende documentatie.

De opkomst van AI biedt nieuwe mogelijkheden om efficiënter te werken. Door AI slim in te zetten, kunnen repetitieve of administratieve taken versneld worden uitgevoerd. De gewonnen tijd kan dan besteed worden aan wat binnen Agile écht telt: meer samenwerking, creativiteit en interactie tussen mensen. Het wordt belangrijker dan ooit om bewust na te denken over wat “mensenwerk” is, en welke taken gerust aan AI of andere tools kunnen worden toevertrouwd.

Eén van de meest laagdrempelige aspecten om AI in te zetten binnen Agile is het ondersteunen met documentatie. ‘Werkende software of producten centraal, boven uitgebreide documentatie’, zo luidt de 2^e waarde in het manifesto. Toch blijft ook goede documentatie een belangrijk hulpmiddel. Op basis van goede user stories, leesbare code en doordachte test cases maakt AI het ons vandaag veel eenvoudiger om documentatie te genereren en actueel te houden.

Maar het gaat verder dan dat. Bij Axxes merken we dat AI pas echt waarde toevoegt als je het benadert zoals elk ander product: vanuit concrete problemen, duidelijke noden, niet vanuit losse “coole” features of de drang ‘omdat het moet’.

Daarom besteden we tijdens de conferentie “Dag van de Projectmanager 2026” extra aandacht aan hoe je hier als PO mee omgaat in de praktijk. In de sessie “Geen glazen bol, wel een backlog: AI‑producten bouwen voor nuchtere PO’s” laat Merel Markusse, Product Owner bij Axxes, zien hoe je een backlog kunt opbouwen en onderhouden zonder het eindproduct al volledig te kennen. Hoe neem je stakeholders mee in onzekerheid en hoe vertrek je van use cases in plaats van een lijst AI‑snufjes? Een inspirerende sessie voor product owners en project managers die de principes van het Agile Manifesto willen doortrekken naar AI‑initiatieven: iteratief leren en focus op echte businesswaarde.

Getriggerd om hier meer over te weten te komen?